Τι είναι ο διαβήτης τύπου 1
Ο σακχαρώδης διαβήτης τύπου 1 είναι αυτοάνοσο νόσημα: το ανοσοποιητικό σύστημα καταστρέφει τα β-κύτταρα του παγκρέατος που παράγουν ινσουλίνη. Μπορεί να εμφανιστεί σε οποιαδήποτε ηλικία, από τη βρεφική μέχρι την ενήλικη ζωή. Δεν οφείλεται στην κατανάλωση ζάχαρης ούτε στις διατροφικές συνήθειες.
Τα τρία στάδια
Σήμερα ξέρουμε ότι η νόσος εξελίσσεται σιωπηλά, σε στάδια:
- Στάδιο 1. Ανιχνεύονται τουλάχιστον δύο αυτοαντισώματα κατά των νησιδίων του παγκρέατος, ενώ η γλυκόζη είναι φυσιολογική. Δεν υπάρχουν συμπτώματα.
- Στάδιο 2. Συνεχίζουν να υπάρχουν τα αυτοαντισώματα και εμφανίζονται διαταραχές της γλυκόζης, πάλι χωρίς συμπτώματα.
- Στάδιο 3. Κλινικός διαβήτης με συμπτώματα (δίψα, πολυουρία, απώλεια βάρους, κούραση), που χρειάζεται ινσουλίνη.
Γιατί να ελεγχθεί κανείς πριν τα συμπτώματα
Πολλά παιδιά και ενήλικες διαγιγνώσκονται για πρώτη φορά όταν βρίσκονται ήδη σε διαβητική κετοξέωση, μια σοβαρή κατάσταση που οφείλεται στην έλλειψη ινσουλίνης και μπορεί να απειλήσει τη ζωή. Όταν ξέρουμε από νωρίς ότι κάποιος βρίσκεται σε στάδιο 1 ή 2:
- οργανώνεται προγραμματισμένη παρακολούθηση,
- η οικογένεια εκπαιδεύεται να αναγνωρίζει τα πρώτα σημάδια,
- η έναρξη ινσουλίνης γίνεται ήρεμα και όχι σε επείγουσα κατάσταση,
- ανοίγει η δυνατότητα για νέες θεραπείες που καθυστερούν την εξέλιξη.
Ποιος πρέπει να ελεγχθεί
Ο εκτιμώμενος κίνδυνος μέχρι τα 20 χρόνια είναι περίπου 1 στους 300 στον γενικό πληθυσμό, αλλά περίπου 1 στους 20 για όσους έχουν γονιό, αδερφό ή παιδί με διαβήτη τύπου 1. Γι' αυτό ο έλεγχος έχει ιδιαίτερη σημασία για τους συγγενείς πρώτου βαθμού. Ωστόσο, περίπου 85% των νέων διαγνώσεων αφορά ανθρώπους χωρίς γνωστό οικογενειακό ιστορικό, γι' αυτό συζητείται διεθνώς και ο ευρύτερος έλεγχος.
Πώς γίνεται ο έλεγχος
Ο έλεγχος γίνεται με μια απλή αιμοληψία για αυτοαντισώματα. Ένα θετικό αποτέλεσμα χρειάζεται επιβεβαίωση και εκτίμηση από εξειδικευμένη ομάδα. Δεν σημαίνει ότι ο άνθρωπος θα εμφανίσει αμέσως συμπτώματα. Σημαίνει ότι ξέρουμε πού βρισκόμαστε και μπορούμε να σχεδιάσουμε.
Νέες θεραπείες
Τον Ιανουάριο του 2026 η Ευρωπαϊκή Ένωση ενέκρινε το teplizumab, την πρώτη ανοσοτροποποιητική θεραπεία που μπορεί να καθυστερήσει την εξέλιξη από το στάδιο 2 στον κλινικό διαβήτη, σε επιλεγμένα άτομα ηλικίας οκτώ ετών και άνω. Δεν αποτελεί ίαση, αλλά δείχνει πόσο αξίζει η έγκαιρη διάγνωση. Για το θέμα αυτό έχω γράψει και στο αφιέρωμα της LiFO για την Παγκόσμια Ημέρα Διαβήτη.
Ζώντας με διαβήτη τύπου 1
Η σύγχρονη τεχνολογία, με αισθητήρες γλυκόζης και αντλίες ινσουλίνης, μαζί με συνεχή εκπαίδευση και στήριξη, επιτρέπει μια ενεργή ζωή χωρίς περιορισμούς. Αν υπάρχει διαβήτης τύπου 1 στην οικογένειά σας, μπορούμε να συζητήσουμε στο ιατρείο στο Πόρτο Ράφτη αν και πώς να γίνει ο έλεγχος.
Συχνές ερωτήσεις
Αξίζει να το συζητήσουμε. Οι συγγενείς πρώτου βαθμού έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο και ο έλεγχος γίνεται με απλή αιμοληψία.
Όχι. Σημαίνει ότι χρειάζεται παρακολούθηση. Η εξέλιξη μπορεί να πάρει μήνες ή χρόνια.
Όχι. Είναι αυτοάνοσο νόσημα και δεν προκαλείται από τη διατροφή.
Χρειάζεστε εκτίμηση;
Στο ιατρείο στο Πόρτο Ράφτη (Healthio Medicare, Αυλακίου 41) βλέπουμε ασθενείς από όλα τα Μεσόγεια, κατόπιν ραντεβού. Για όσους δυσκολεύονται να μετακινηθούν γίνονται και κατ' οίκον επισκέψεις.
Το άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστά την ιατρική εξέταση.